ΕΕ: Σε Χαμηλό 50ετίας οι Εισαγωγές Ρωσικού Φυσικού Αερίου Μέσω Αγωγών

Ημ/νία δημοσίευσης: Τετάρτη, 31 Δεκεμβρίου 2025

Οι εξαγωγές φυσικού αερίου της Ρωσίας προς την Ευρώπη μέσω αγωγών μειώθηκαν κατά 44% το 2025, φτάνοντας στο χαμηλότερο επίπεδό τους από τα μέσα της δεκαετίας του 1970, λόγω του κλεισίματος της διαδρομής της Ουκρανίας και της συνεχιζόμενης κατάργησης των εισαγωγών ρωσικών ορυκτών καυσίμων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με υπολογισμούς. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δηλώσει κατηγορηματικά ότι προτίθεται να σταματήσει εντελώς τις εισαγωγές φυσικού αερίου από τη Ρωσία έως το τέλος του 2027. 

Αυτή η φιλόδοξη δέσμευση αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο μιας ευρύτερης στρατηγικής προσπάθειας που αποσκοπεί στην επίτευξη δύο πρωταρχικών στόχων. Πρώτον, η κίνηση αυτή είναι κρίσιμη για την υπέρβαση της ιστορικής και ουσιαστικής ενεργειακής εξάρτησης του μπλοκ από τη Ρωσία, μια εξάρτηση που έχει αποκαλυφθεί ως σημαντική γεωπολιτική ευπάθεια. Δεύτερον, και με άμεση επίδραση στην τρέχουσα σύγκρουση, η διακοπή των εισαγωγών φυσικού αερίου έχει ως στόχο να στερήσει σημαντικές πηγές εσόδων που θα μπορούσαν διαφορετικά να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση της συνεχιζόμενης στρατιωτικής εκστρατείας της Ρωσίας στην Ουκρανία. 

Αυτή η αλλαγή πολιτικής αποτελεί σημαντικό στοιχείο της ευρύτερης αντίδρασης της ΕΕ στον πόλεμο, με στόχο την άσκηση οικονομικής πίεσης και ταυτόχρονα την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ένωσης και την επιτάχυνση της μετάβασής της σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας. Η προθεσμία του 2027 παρέχει ένα απαιτητικό αλλά εφικτό χρονικό πλαίσιο για τα κράτη μέλη να διαφοροποιήσουν τους προμηθευτές ενέργειας τους, να επενδύσουν σε υποδομές ΑΠΕ και να επεκτείνουν την ικανότητα εισαγωγής εναλλακτικών καυσίμων, όπως οι τερματικοί σταθμοί LNG.

Η Ευρώπη ήταν στο παρελθόν η κύρια πηγή εσόδων του προϋπολογισμού της Ρωσίας από τις πωλήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου. Αυτό διευκολύνθηκε από τους αγωγούς που κατασκευάστηκαν μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και της Δυτικής Ευρώπης κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960 και του 1970. Το 2018-2019, οι εξαγωγές φυσικού αερίου της Ρωσίας προς την Ευρώπη μέσω αγωγών έφτασαν σε υψηλά επίπεδα, ξεπερνώντας τα 175-180 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) ετησίως. Αυτές οι εξαγωγές απέφεραν δεκάδες δισεκατομμύρια σε έσοδα για τη Gazprom, μια εταιρεία που ελέγχει το ρωσικό κράτος, καθώς και για το ίδιο το ρωσικό κράτος. 

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Gazprom, στα πρώτα χρόνια της εξαγωγής φυσικού αερίου από τη Σιβηρία, οι προμήθειες της Σοβιετικής Ένωσης προς την Ευρώπη αυξήθηκαν σημαντικά. Οι εξαγωγές αυξήθηκαν από 6,8 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα το 1973 σε 19,3 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα το 1975. 

Ωστόσο, φέτος, η Gazprom παρέδωσε μόνο 18 bcm φυσικού αερίου. Αυτός ήταν ο χαμηλότερος όγκος που παραδόθηκε από τις αρχές της δεκαετίας του 1970. Η προμήθεια αυτή πραγματοποιήθηκε αποκλειστικά μέσω του υποθαλάσσιου αγωγού TurkStream, σύμφωνα με τα στοιχεία της Entsog. Ο TurkStream αποτελεί πλέον τη μοναδική διαδρομή που απομένει στην Ευρώπη για τη διαμετακόμιση ρωσικού φυσικού αερίου. Αυτό ακολουθεί την απόφαση της Ουκρανίας να μην ανανεώσει τη πενταετή συμφωνία διαμετακόμισης με τη Μόσχα, η οποία έληξε την 1η Ιανουαρίου. Εκτός από την Τουρκία, χώρες όπως η Σερβία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία λαμβάνουν φυσικό αέριο μέσω του αγωγού TurkStream. 

Η Τουρκία λαμβάνει περίπου 20 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως από τη Gazprom. Οι προμήθειες προς την Ευρώπη μέσω του TurkStream σημείωσαν σημαντική αύξηση τον Δεκέμβριο, φθάνοντας τα 56 εκατομμύρια κυβικά μέτρα την ημέρα. Αυτό αντιπροσωπεύει αύξηση 12,9% σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα του προηγούμενου έτους και αύξηση 3% σε σχέση με τους όγκους που καταγράφηκαν τον Νοέμβριο, σύμφωνα με τα στοιχεία. Οι εξαγωγές προς την Ευρώπη μέσω του TurkStream σημείωσαν αύξηση περίπου 7% φέτος, από 16,8 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα το 2024, σύμφωνα με τα στοιχεία. Σε συνδυασμό με τους όγκους που μεταφέρθηκαν μέσω της ουκρανικής διαδρομής, οι συνολικές εξαγωγές έφτασαν τα 32 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα το 2024, σημειώνοντας αύξηση 13% σε σύγκριση με το 2023. 

Πέραν των αγωγών, η Ρωσία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής LNG της ΕΕ μετά τις ΗΠΑ, το οποίο εξάγεται στην Ευρώπη μέσω δεξαμενόπλοιων.

(από  energia.gr, 30/12/2025)