Μια Κρίση Πολύ Διαφορετική Από τις Προηγούμενες

Ημ/νία δημοσίευσης: Τρίτη, 17 Μαρτίου 2026

του Κ. Ν. Σταμπολή

Η τρέχουσα πολεμική σύγκρουση στον Περσικό Κόλπο, με επίκεντρο το Ιράν, είναι τελείως διαφορετική από όλες που προηγήθηκαν, όπως λχ ο οκταετής πόλεμος Ιράν-Ιράκ 1981-1989, οι Αμερικανικές επεμβάσεις στο Ιράκ το 1993 και 2003, η ο πόλεμος των 12 ημερών τον Ιούνιο με στόχο την εξουδετέρωση του πυρηνικής απειλής του Ιράν. Σε αντίθεση με τις ανωτέρω πολεμικές εμπλοκές απώτερος στόχος της παρούσας αμερικανο-ισραηλινής επίθεσης είναι η απόλυτη εξουδετέρωση του Ιράν ως ενεργού δρώντος στην Μ. Ανατολή και ευρύτερα. Αναπόφευκτα θα ακολουθήσει αλλαγή καθεστώτος σε ένα ισοπεδωμένο Ιράν.

Τα κύρια χαρακτηριστικά της σημερινής σύρραξης είναι: (α) οι ανηλεείς βομβαρδισμοί των ΗΠΑ-Ισραήλ κατά χιλιάδων στρατιωτικών και πολιτικών στόχων σε όλο το γεωγραφικό εύρος του Ιράν, (β) ο αποκεφαλισμός της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας, και (γ) η εμπλοκή στην κρίση όλων των χωρών του Κόλπου, τις οποίες η Τεχεράνη πλήττει συστηματικά με βαλλιστικούς πυραύλους σε μια απέλπιδα προσπάθεια να επιφέρει όσο το δυνατόν μεγαλύτερες ζημιές στις ίδιες τις χώρες, αλλά και μέσω γενίκευσης της κρίσης να πλήξει την παγκόσμια οικονομία.

Το τελευταίο προσπαθεί να το επιτύχει κυρίως μέσω της προσβολής ενεργειακών στόχων, όπως λχ διυλιστηριακές μονάδες, λιμενικές εγκαταστάσεις, μονάδες παραγωγής LNG και πλοία τάνκερς. Οι επιθέσεις αυτές σε συνδυασμό με την ραγδαία, λόγω εχθροπραξιών, μείωση της ναυσιπλοΐας μέσα από τα Στενά του Ορμούζ (τα οποία, σημειωτέον, δεν τα έκλεισαν οι Φρουροί της Επανάστασης όσο και αν το προπαγάνδιζαν) συνέβαλαν στην απότομη άνοδο των τιμών του πετρελαίου και φ. αερίου, αλλά και στην κατακόρυφη αύξηση των ασφαλίστρων και κατ´ επέκταση των ναύλων. Την εβδομάδα που πέρασε τα ασφάλιστρα για πλοία στον Κόλπο 12καπλασιάστηκαν, με αποτέλεσμα να αυξηθούν τα πρέμιουμς στους ναύλους κατά 3% της αξίας ενός πλοίου σε σύγκριση με 0,25% πριν τον πόλεμο.

Άμεσο αποτέλεσμα των Ιρανικών βαλλιστικών επιθέσεων ήταν να επηρεαστεί αίφνης το 20% της παγκόσμιας ροής πετρελαίου και LNG και άρα να προκύψουν θέματα προμήθειας για αρκετές Ασιατικές χώρες. Σε αντίθεση με όλες τις προηγούμενες κρίσεις στον Κόλπο η σημερινή διαφοροποιείται ως προς το ενεργειακό σκέλος της καθότι είναι η πρώτη φορά που επηρεάζεται τόσο άμεσα και αρνητικά η τιμή του φ. αερίου. Αυτό οφείλεται στη ανάδειξη, τα τελευταία 10 χρόνια, του LNG σε βασικό καύσιμο με διεθνή απήχηση και εμπορευσιμότητα.

Οι μεν τιμές του αργού Brent, του διεθνούς benchmark, ανατιμήθηκαν κατά 24%μέσα σε 5 ημέρες, με το μηνιαίο συμβόλαιο την Παρασκευή (6/3) να διαπραγματεύεται στα $92το βαρέλι, ενώ αυτές του LNG την ίδια περίοδο αυξήθηκαν κατά 65%με την τιμή στην Ευρώπη, στο Ολλανδικό TTF, στα €53την MWh. (Έχει ενδιαφέρον ότι οι τιμές αερίου στο Henry Hub στις ΗΠΑ το ίδιο χρονικό διάστημα παρέμειναν απόλυτα σταθερές αντανακλώντας την ενεργειακή αυτάρκεια της χώρας).

Όμως, οι εν λόγω ανατιμήσεις θεωρούνται μάλλον μικρές, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το πετρέλαιο, δεδομένου ότι βρισκόμαστε εν μέσω μιας πρωτοφανούς πολεμικής σύρραξης. Τα βασικά αίτια για αυτήν την ήπια αντίδραση των αγορών θα πρέπει να αναζητηθούν τόσο στα υψηλά επίπεδα των παγκόσμιων αποθεμάτων αλλά, και στην άριστη πληροφόρηση (που έχει βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια) για παραγωγή, αποθήκευση και φορτία, πράγμα που αμβλύνει την αβεβαιότητα και άρα την τάση για κερδοσκοπία. Τέλος, η δέσμευση των ΗΠΑ για συνοδεία εμπορικών πλοίων εφεξής από Αμερικανικά πολεμικά στον διάπλου των Στενών έχει συμβάλει στην εν μέρει αποκλιμάκωση των ενεργειακών τιμών.

(από energia. gr, 0703/2026 - το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», 07-08/03/2026)