Το Ορμούζ Παραμένει Υπό Ιρανικό Έλεγχο Μετά από Έναν Μήνα Πολέμου

Ημ/νία δημοσίευσης: Τρίτη, 31 Μαρτίου 2026

της Αρχοντίας Γ. Καλλιτέρη

Απόλυτος παραμένει ο έλεγχος του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ ακόμα και μετά από έναν μήνα πολέμου. Όπως καταδεικνύουν ναυτιλιακά δεδομένα, η Τεχεράνη ελέγχει ολοκληρωτικά την κίνηση μέσω του πορθμού, έχοντας μάλιστα καταφέρει να φέρει αρκετές χώρες στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Παράλληλα, ο έλεγχος αυτός δεν μεταφράζεται μόνο σε γεωπολιτικό μέσο πίεσης, αλλά και σε ένα κερδοφόρο εργαλείο.

Σε πρωτοφανές στρατηγικό λάθος εξελίσσεται η αδυναμία των ΗΠΑ να προβλέψουν τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν πριν την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου. Ένα και πλέον μήνα μετά, το Ιράν έχει αφενός διατηρήσει τον απόλυτο έλεγχό του στο εξαιρετικά κρίσιμο choke point και, αφετέρου διαμορφώσει ένα νέο καθεστώς για την ασφαλή ναυσιπλοΐα στην περιοχή. Η κατάσταση αυτή δεν δυσχεραίνει απλώς τον στόχο της Ουάσιγκτον και του Τελ-Αβίβ να πιέσουν την Τεχεράνη προς μία ουσιαστική αλλαγή πολιτικής, αλλά υπενθυμίζει και την παντοδυναμία της γεωγραφίας, μία αρχή της διπλωματίας που είχε αρχίσει να ξεχνιέται εξαιτίας της ανάπτυξης των σύγχρονων τεχνολογίων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Bloomberg, ο μέσος όρος διάσχισης του πορθμού έχει καταρρεύσει στα 6 πλοία την ημέρα για τον Μάρτιο, συγκριτικά με 135 πλοία την ημέρα διαχρονικά. Ταυτόχρονα, το 80% των πετρελαιοφόρων που κατάφεραν να εξέλθουν του Περσικού Κόλπου είναι ιρανικών συμφερόντων ή από χώρες με τις οποίες η Τεχεράνη διατηρεί καλές σχέσεις. Πιο σημαντικά, πέραν των σταθερών συμμάχων του, όπως η Κίνα που αγοράζει την πλειοψηφία του ιρανικού αργού, άλλες “ουδέτερες” χώρες όπως η Ινδία, η Μαλαισία, και η Ταϊλάνδη έχουν προχωρήσει σε διμερείς συμφωνίες με το Ιράν ώστε να διασφαλίσουν το πέρασμα των πλοίων τους.

Όμως, ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ δεν περιορίζεται σε ad hoc διακανονισμούς. Αντιθέτως, η Τεχεράνη προσπαθεί ένα επιβάλλει ένα νέο καθεστώς στην περιοχή. Αυτό προϋποθέτει πως τα πλοία θα ταξιδεύουν κοντά στις ιρανικές ακτές αντί των ομανικών, οι διαχειριστές τους θα υποβάλλουν λεπτομερή στοιχεία σχετικά με το πλήρωμα και το φορτίο των σκαφών, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις τους ζητείται και οικονομικό αντίτιμο. Το τελευταίο αυτό σημείο θα επισημοποιηθεί με έναν νέο νόμο που βρίσκεται στη διαδικασία ψήφισης από την ιρανική εθνοσυνέλευση. Υπενθυμίζεται πως η δωρεάν διέλευση από τα choke points αποτελεί θεμελιώδη αρχή της UNCLOS, την οποία βεβαίως δεν έχουν επικυρώσει ούτε το Ιράν, ούτε οι ΗΠΑ.

Η επιβολή τελών διέλευσης δεν είναι ο μόνος τρόπος που το Ιράν αυξάνει τα έσοδά του σε καιρό πολέμου. Τρεις παράγοντες έχουν σηματοδοτήσει την αύξηση των εξαγωγών πετρελαίου κατά 8% για τον φετινό Μάρτιο σε σχέση με τον περσινό. Όπως προαναφέρθηκε, ο πρώτος είναι το μονοπώλιο των ιρανικών τάνκερ στο πέρασμα των Στενών του Ορμούζ. Ο δεύτερος είναι η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου εξαιτίας του αποκλεισμού του Περσικού Κόλπου. Και ο τρίτος είναι η άρση των κυρώσεων έναντι του ιρανικού πετρελαίου από τις ΗΠΑ με στόχο την αποκλιμάκωση των πιέσεων στην παγκόσμια αγορά καυσίμων. Συγκριτικά, οι εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας έχουν μειωθεί κατά 25% σε ετήσια βάση, ενώ του Ιράκ κατά 80%.

Οι εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν παραμένουν σταθερές συγκριτικά με άλλες χώρες του Περσικού Κόλπου. Πηγή: Bloomberg.

Αναπόφευκτα, η κατάσταση αυτή λειτουργεί ως μοχλός πίεσης προς την Ουάσιγκτον. Αυτός είναι και ο λόγος που ο Πρόεδρος Τραμπ συνεχίζει να απειλεί την ιρανική ηγεσία, παρόλο που αναβάλλει διαρκώς τη διορία ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ. Στην πραγματικότητα, η προσέγγιση αυτή αναδεικνύει την ανησυχία του Λευκού Οίκου σχετικά με την παράταση της σύγκρουσης, ειδικά καθώς το ρολόι μετράει αντίστροφα για τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ.

(από energia.gr, 31/03/2026)