Οι Ενεργειακές Αυταπάτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης

Ημ/νία δημοσίευσης: Δευτέρα, 29 Ιουνίου 2026

του Κ.Ν. Σταμπολή

Δεν σχεδιάζαμε να επανέλθουμε τόσο σύντομα στο κρίσιμο θέμα της ενεργειακής τροφοδοσίας της ΕΕ, αφού έχουμε επανειλημμένα ασχοληθεί με αυτό μέσα από την στήλη (λχ. βλέπε άρθρο μας στην ΕτΚ, στις 29/ 03/2026, «Η ενεργειακή τύφλωση της Ευρώπης»). Η θέση μας είναι ξεκάθαρη και συνεπής, υποστηρίζοντας ότι η ΕΕ και η Ευρώπη γενικότερα οφείλει να μειώσει το συντομότερο την υψηλή ενεργειακή της εξάρτηση από εισαγωγές πετρελαίου και αερίου (έφθασαν το 59% της συνολικής κατανάλωσης το 2025). 

Αφού οι εισαγωγές τεράστιων ποσοτήτων πετρελαίου και αερίου σε καθημερινή βάση πέρα από το υψηλό κόστος συνεπάγονται κινδύνους στην προμήθεια λόγω ενδεχόμενης διακοπής στην τροφοδοσία ως αποτέλεσμα πολεμικών συγκρούσεων. Όπως ακριβώς συνέβη στην περίπτωση της Ουκρανίας το 2022 και πλέον πρόσφατα στον Περσικό Κόλπο όπου το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ περιόρισε σημαντικά την ροή πετρελαίου και αερίου προς την Ευρώπη, οδηγώντας σε υψηλές τιμές και ανασφάλεια.

Παρά το γεγονός ότι άνθρακας, πετρέλαιο και φ.αέριο καλύπτουν το 68% της ενεργειακής ζήτησης της ΕΕ, όπου το 2025 οι εισαγωγές πετρελαίου έφθασαν τους 432.8 εκατ. τόνους (αξίας € 220 δισεκ.) και αυτές του αερίου τα 287 δισεκ. κυβ. μέτρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με πρόφαση τις δεσμεύσεις της για την κλιματική αλλαγή, αρνείται πεισματικά να εξετάσει την προοπτική αξιοποίησης των εγχώριων κοιτασμάτων που συναντώνται στην Ευρωπαϊκή ήπειρο και στην άμεση περιφέρεια της.

Η απάντηση της ΕΕ στα δισεπίλυτα ενεργειακά προβλήματα που προκαλούνται λόγω γεωπολιτικής αστάθειας είναι η περαιτέρω και με κάθε δυνατό τρόπο και έναντι οποιοδήποτε κόστους ανάπτυξη των ΑΠΕ, σε συνάρτηση με τον πλήρη εξηλεκτρισμό του ενεργειακού συστήματος. Αφού το σύνολο της ενέργειας που παράγουν οι ΑΠΕ διοχετεύεται στον ηλεκτρισμό. Όμως, ο ηλεκτρισμός εξακολουθεί να καλύπτει ένα σχετικά περιορισμένο ποσοστό - όχι υψηλότερο του 23%- της συνολικής ενεργειακής ζήτησης στην ΕΕ και άρα θα χρειαστούν αρκετές δεκαετίες έως ότου επέλθει ο εξηλεκτρισμός του συστήματος.

Εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι υπό αυτές τις συνθήκες η Ευρώπη δεν θα μπορέσει ποτέ να αποκτήσει την ενεργειακή αυτονομία που τόσο επιθυμεί αποκλειστικά μέσα από τις ΑΠΕ και την βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας, όπως υπαγορεύει η τρέχουσα πολιτική στόχευση των Βρυξελλών. Γι’ αυτό και υποστηρίζουμε (όπως και πληθώρα άλλων ειδικών στον χώρο της ενέργειας) ότι είναι απαραίτητο όπως ενισχυθεί η έρευνα και παραγωγή από εγχώρια κοιτάσματα υδρογονανθράκων. Αυτά απαντώνται τόσο σε περιοχές εντός της Ευρωπαϊκής ηπείρου όσο και στην περιφέρεια. Σύμφωνα με στοιχεία του US GeologicalSurvey υπάρχουν εκατοντάδες βεβαιωμένα κοιτάσματα (provenreserves) σε τοποθεσίες στην Βόρειο Θάλασσα, στην θάλασσα Barents στην Αρκτική, στην Αδριατική, στο Ιόνιο αλλά και στην Μαύρη Θάλασσα και νότια της Κύπρου (με την Κυπριακή Δημοκρατία να αποτελεί μέρος της Ευρώπης).

Η παρέμβαση του πρωθυπουργού της Νορβηγίας

Την πολύ πραγματική δυνατότητα η Ευρώπη να παράγει το δικό της πετρέλαιο και φυσικό αέριο μας την θύμισε πριν λίγες ημέρες ο Νορβηγός πρωθυπουργός JonasGahrStore ο οποίος κατά την διάρκεια επίσκεψης του, πριν δυο βδομάδες, στις Βρυξέλλες δήλωσε, «ότι οι θέσεις της ΕΕ κατά των ερευνών και εξόρυξης πετρελαίου, φ. αερίου και άνθρακα βασίζονται σε λανθασμένη πληροφόρηση αφού η Ευρώπη ήδη εξαρτάται για μεγάλο μέρος των αναγκών της από υδρογονάνθρακες που παράγονται στην Αρκτική (από την Νορβηγία). Όταν έγινε η Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία εμείς αυξήσαμε την παραγωγή LNG στην μονάδα στο Hammercest στην Αρκτική και βοηθήσαμε την ΕΕ να αντιμετωπίσει το σοβαρό έλλειμα που δημιουργήθηκε από την μεγάλη μείωση των Ρωσικών εισαγωγών αερίου» (βλέπε FinancialTimes, 13/14 Ιουνίου 2026)

Μιλώντας στους FT o πρωθυπουργός της Νορβηγίας έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου ως προς τις ενεργειακές επιλογές της ΕΕ αφού η πρόσφατη πολεμική αναμέτρηση στον Περσικό Κόλπο ανέδειξε πόσο επισφαλής είναι η τροφοδοσία από το Κατάρ ενώ ενωρίτερα οι ΗΠΑ απειλούσαν με πόλεμο την Δανία για το θέμα της Γροιλανδίας. Άρα, ούτε οι ΗΠΑ μπορούν να θεωρηθούν αξιόπιστος προμηθευτής. Σύμφωνα με τον Νορβηγό πρωθυπουργό, η τροφοδοσία της ΕΕ από προμηθευτές εκτός Ευρώπης κάθε άλλο παρά ασφαλής μπορεί να θεωρείται.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το 2025 η Νορβηγία κάλυψε το 31% των ευρωπαϊκών αναγκών σε φ. αέριο (που αντιστοιχεί σε 89 δισεκ. κυβ. μέτρα) τόσο μέσω αγωγών όσο και LNG. Με δεδομένη την ισχυρή θέση προμηθευτή αερίου που έχει ηΝορβηγίαστην ΕΕ επιδιώκει δυναμικά την άρση της απαγόρευσης (moratorium) που έχει επιβληθεί εδώ και χρόνια από τις Βρυξέλλες στην αξιοποίηση των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στην Αρκτική, νότια του Αρχιπελάγους Svalbard.

Αν και μεγάλες Νορβηγικές ενεργειακές εταιρείες όπως η Equinor και η VarEnergi δραστηριοποιούνται στην θάλασσα Barents ή άρση του απαγορευτικού θα βοηθήσει στην χρηματοδότηση των ερευνών και των απαιτούμενων έργων υποδομής από ευρωπαϊκές τράπεζες. Όμως, δεν είναι τόσο αυτονόητο ότι η ΕΕ θα άρει τις επιφυλάξεις της ως προς τις έρευνες στην Αρκτική. Το πανίσχυρο περιβαλλοντικό lobby προβάλλει κάθε είδους εμπόδια για δήθεν απειλή κατά της Αρκτικής πανίδας αγνοώντας πλήρως την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας. Τέλος, ο Νορβηγός πρωθυπουργός επισήμανε ότι είναι προς όφελος της Ευρώπης να μπορέσει να αξιοποίηση με περιβαλλοντικά υπεύθυνο και βιώσιμο τρόπο τα κοιτάσματα της Αρκτικής που λόγω γειτνίασης με την ήπειρο εγγυώνται την ενεργειακή της ασφάλεια.

Πώς θα μειωθεί η υψηλή ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης

Ο μόνος τρόπος για να μειώσει αποτελεσματικά η Ευρώπη την ενεργειακή της εξάρτηση είναι η αξιοποίηση του δυναμικού υδρογονανθράκων που κατέχει στην περιφέρεια της. Αυτό σημαίνει την περαιτέρω έρευνα και ανάπτυξη κοιτασμάτων που απαντώνται σε περιοχές όπως η Βόρεια Θάλασσα, η Μαύρη Θάλασσα, η Αδριατική, το Ιόνιο, οι περιοχές δυτικά και νότια της Κρήτης και ασφαλώς όλη η Ανατολική Μεσόγειός με επίκεντρο την Κύπρο και το Ισραήλ όπου τα τελευταία 15 χρόνια έχουν ανακαλυφθεί σημαντικά κοιτάσματα φ.αερίου.

Σύμφωνα με στοιχεία από το ΙΕΑ και το ΕΙΑ το συνολικό πετρελαϊκό δυναμικό της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της Νορβηγίας και Βρετανίας, ανέρχεται στα 13.16 δισεκ. βαρέλια, το οποίο κάθε άλλο παρὰ αμελητέο είναι. Σε ότι αφορά το φυσικό αέριο, τα αποδεδειγμένα αποθέματα κατηγορίας Ρ2 (provenre serves) υπολογίζονται στα 7.5 τρισεκ.κυβ.μέτρα, (tcm), εκ των οποίων Κύπρος και Ισραήλ διαθέτουν 1.6 tcm, ενώ η Ελλάδα δεν έχει σχεδόν κανένα ακόμα.

Τα ανωτέρω είναι πολύ αξιόλογα μεγέθη και καταρρίπτουν τον μύθο που έχει επικρατήσει ότι η Ευρώπη δήθεν δεν διαθέτει εμπορικά εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα υδρογονανθράκων. Έτσι, το νέο τοπίο ενεργειακής προμήθειας της ΕΕ σε μεσοπρόθεσμη βάση θα μπορούσε να στηριχθεί στους εγχώριους υδρογονάνθρακες, στη πυρηνική ενέργεια και εν μέρει στις ΑΠΕ, που αν και χαμηλής απόδοσης -λόγω της διαλείπουσας λειτουργίας τους- συμμετέχουν στο ενεργειακό μείγμα. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα μπορεί να συμβάλλει στην ενεργειακή προμήθεια της ΕΕ τόσο με φ.αέριο αλλά και εξαγωγές ηλεκτρισμού, από «φθηνές» (sic) ΑΠΕ.

(από energia.gr, 29/06/2026)