Βάλαμε τον Ήλιο και τον Άνεμο στην Πρίζα, Αλλά Ξεχάσαμε την Αποθήκευση

του Αδάμ Αδαμόπουλου

Μόνο που ξέχασε την αποθήκευση, και τώρα έφθασε η ώρα του λογαριασμού.

Το παράδειγμα της Ισπανίας είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό. Με τις ΑΠΕ να καλύπτουν περίπου το 60% της ηλεκτροπαραγωγής, η χώρα έχει γίνει μία από τις πρωταθλήτριες της πράσινης μετάβασης. Η άφθονη ηλιακή παραγωγή τη βοήθησε μάλιστα να διατηρήσει χαμηλότερες τιμές ηλεκτρισμού σε σχέση με αρκετούς γείτονές της.

Όμως το ίδιο μοντέλο παράγει πλέον και το αντίστροφο αποτέλεσμα. Η υπερβάλλουσα ηλιακή παραγωγή τις μεσημεριανές ώρες καθιστά "ανεπιθύμητη" την ηλεκτρική ενέργεια! Οι αρνητικές τιμές πολλαπλασιάζονται, η οικονομική αξία των φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων συμπιέζεται και οι επενδυτές αρχίζουν να αναρωτιούνται αν έχει νόημα να προσθέσουν ακόμη περισσότερα μεγαβάτ παραγωγής χωρίς αντίστοιχη αποθήκευση.

Και σαν να μην έφθανε αυτό, η Ισπανία βίωσε τον Απρίλιο του 2025 ένα από τα σοβαρότερα μπλακάουτ στην Ευρώπη των τελευταίων δεκαετιών. Το γεγονός ασφαλώς δεν μπορεί να αποδοθεί μονοσήμαντα στις ΑΠΕ ή στην έλλειψη αποθήκευσης. Αποτελεί όμως μια εξαιρετικά ηχηρή υπενθύμιση ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι μόνο ζήτημα παραγωγής φθηνής πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και ζήτημα διαχείρισης, ευελιξίας και ευστάθειας του συστήματος.

Το πρόβλημα δεν είναι όμως ισπανικό. Είναι ευρωπαϊκό. Η Γερμανία κατέγραψε το 2025, 573 ώρες αρνητικών χονδρεμπορικών τιμών, ενώ Ισπανία, Σουηδία, Ολλανδία και Γαλλία ξεπέρασαν επίσης τις 500 ώρες αρνητικών τιμών έως τον Οκτώβριο πέρυσι. Όταν ένα φωτοβολταϊκό πάρκο παράγει ηλεκτρισμό και η αγορά πληρώνει τον παραγωγό για να μην το κάνει, κάτι δεν λειτουργεί, προφανώς, σωστά στην αρχιτεκτονική της αγοράς.

Πρόκειται για μια μεγάλη αντίφαση της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής, η μεγάλη επιτυχία των ΑΠΕ να κινδυνεύει να υπονομεύσει την επόμενη φάση της ανάπτυξής τους. Όσο αυξάνονται τα φωτοβολταϊκά χωρίς αντίστοιχη αύξηση της αποθήκευσης, τόσο μεγαλώνουν οι περικοπές παραγωγής και οι ώρες μηδενικών ή αρνητικών τιμών. Και όσο υποχωρεί η οικονομική απόδοση των νέων επενδύσεων, τόσο δυσκολότερο γίνεται να συνεχιστεί με τους ίδιους ρυθμούς η πράσινη μετάβαση.

Το παράδοξο είναι ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με την ενεργειακή ανασφάλεια που προσπάθησε να εξαλείψει μετά το 2022. Όχι επειδή δεν έχει αρκετές ΑΠΕ, αλλά επειδή δεν έχει αρκετή ευελιξία για να αξιοποιεί την ενέργεια που αυτές παράγουν όταν υπάρχει και να την κρατά για όταν δεν υπάρχει.

Η αποθήκευση, επομένως, δεν είναι πλέον μια συμπληρωματική τεχνολογία της πράσινης μετάβασης. Είναι η προϋπόθεσή της. Οι Ευρωπαίοι το έχουν ήδη αντιληφθεί, έστω και καθυστερημένα: από περίπου 55 GW αποθήκευσης σήμερα, χρειάζεται να φθάσει σε επίπεδα που αντιστοιχούν σε περίπου 200 GWh αποθηκευμένης ενέργειας έως το 2030, ενώ έχει θέσει στόχο για προσθήκη 30-35 GW νέας ισχύος έως το 2028.

Το ερώτημα είναι, τώρα, αν θα προλάβουν να κατασκευάσουν τις απαιτούμενες μπαταρίες της πριν η υπερπροσφορά πράσινης ενέργειας μετατραπεί από επιτυχία σε πρόβλημα. Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο μάθημα της Ε.Ε.. Η ενεργειακή ανεξαρτησία δεν μετριέται μόνο σε εγκατεστημένα πράσινα μεγαβάτ. Μετριέται και σε μεγαβάτ που μπορείς να αποθηκεύσεις, να μεταφέρεις και να διαθέσεις ακριβώς τη στιγμή που τα χρειάζεσαι.

(από energia.gr, 10/09/2026)